ما دانش و تجربه خودمان را به اشتراک میگذاریمWe Share Our Knowledge & Experience

تجاری سازی

همانطور که واژه های معادل متعددی در ادبیات برای تجاری سازی وجود دارد، تعاریف متعددی نیز در خصوص آن ارائه شده است. با نگاهی اجمالی به تعاریف ارائه شده مجلات، کتب و متون تخصصی حوزه مدیریت تکنولوژی، می توان سه دیدگاه کاملا متمایز را بیان نمود.
دیدگاه اول نظر متخصصانی است که تجاری سازی را به صورت یک زنجیره متصل به هم از خلق ایده تا فروش و به کارگیری فناوری توسط مشتری نهایی در نظر می گیرند. به عنوان مثال گلد اسمیت تجاری سازی را در معنای وسیع کلمه به فرایند توسعه یک کسب و کار از طریق مطالعه امکان سنجی یک ایده و کاربرد آن تا پذیرش آن در بازار اطلاق کرده است. از این دیدگاه، تجاری سازی فرایندی است که فناوری به محصولات اقتصادی موفق تبدیل می شود. در همین راستا، تجاری سازی یک محصول، فرایند توسعه یک محصول از ایده و مفهوم تا پذیرش آن در یک بازار خاص می باشد. تجاری سازی هماهنگی فرایندهای تصمیم گیری فنی و تجاری (و نتایج منبعث از این تصمیمات) است که برای انتقال موفق یک محصول یا خدمت جدید از خلق ایده تا خرید در بازار صورت می گیرد. چارچوب تجاری سازی محصول آرایش اصلی کلیه مراحل جدایی ناپذیر در فرایند توسعه یک محصول را در بر می گیرد. تجاری سازی فرایند انتقال تکنولوژی یا یک مفهوم نوآورانه از مرحله ایده تا بازار است. به عبارت دیگر، تجاری سازی تکنولوژی معمولاً به عنوان فرایند ایجاد محصولی که مناسب برای بازاری خاص با قیمت قابل قبول که می تواند نیازهای بازار را مرتفع سازد، تعریف می شود.
متخصصان طرفدار دیدگاه دوم تجاری سازی، آن را مترادف با انتقال تکنولوژی قلمداد کرده اند. به عنوان مثال برخی محققین تجاری سازی تکنولوژی را استانداردسازی عملیات تولید به منظور ارائه و انتقال دانش به سایرین دانسته و آن را انتقال دانش و تکنولوژی از یک فرد یا گروه به فرد یا گروه دیگری به منظور استفاده از آن در نظام، فرایند، محصول و یا یک روش انجام کار تعریف کرده است. از این دیدگاه تنها تکنولوژی از مرکز تحقیقاتی به صنایع موجود یا کسب و کارهای جدید انتقال می یابد.
دیدگاه سوم به متخصصان حوزه بازاریابی و یا توسعه محصول جدید در شرکت ها اختصاص دارد. این متخصصان تجاری سازی را آخرین فعالیت چرخه توسعه محصول جدید قلمداد میکنند. از معروف ترین افراد طرفدار این دیدگاه، میتوان به فیلیپ کاتلر اشاره نمود. از دیدگاه کاتلر تجاری سازی فرایندی است که آخرین مرحله از مراحل 8 گانه فرایند توسعه محصول جدید را شامل میشود. از این دیدگاه ایده تولید محصول جدید از مراحل مختلف عبور کرده و در طی این مراحل شرکت بررسی می کند که این ایده باید بیشتر توسعه یابد یا اینکه فرایند توسعه آن متوقف شود. اما در مرحله تجاری سازی، محصول برای ورود به بازار آماده می گردد. در این مرحله مدیریت شرکت باید تصمیم بگیرد که چه زمانی، کجا، به چه کسی و چگونه محصول را معرفی نماید.
با توجه به تعاریف فوق می توان تجاری سازی فناوری را به شایستگی استفاده از فناوری در محصولات در سرتاسر طیف وسیعی از بازارها و رساندن سریع تر محصولات به بازار مورد نظر معرفی نمود. به‌ عنوان یک مفهوم جامع، تجاری‌سازی شامل مجموعه ای از فعالیت‌ها می‌شود که قادر به کسب ایده‌های تجاری‌سازی فناوری، به مرحله رشد رساندن آن‌ها، توسعه فناوری تحقیق یافته تحقیقاتی، ساخت نمونه اولیه با استفاده از فناوری‌های توسعه‌یافته، توسعه فرایند جدید یا بهینه‌سازی فرایندهای موجود عرضه محصول به بازار، ایجاد موقعیت فروش و ایجاد زیرساخت‌های جدید است.
 

اهمیت تجاری سازی

ایجاد بسترهایی برای دانش، علاوه بر فراهم آوردن ارزشهای اقتصادی برای سازمان ها منجر به رشد اقتصادی و فنی جامعه می شود. از آنجا که به بازار رسانیدن یک محصول میتواند تضمین کننده ی موفقیت و بقای سازمانها باشد، تجاری سازی به عنوان یک عامل حیاتی مطرح شده است. در سازمان های تحقیقاتی نیز، تحقیقات بدون تجاری سازی یک محصول معنایی ندارد. در همین راستا نیز تا فناوری منتقل شده توسعه نیابد، نمیتوان گفت فرایند انتقال فناوری تکمیل شده است. اهمیت تجاری سازی به حدی است که در حال حاضر بسیاری از موسسات تحقیقاتی با بهره گیری از خدمات مشاوره-ای انجام پروژه های تحقیقاتی به صورت همکاری مشترک به تجاری سازی فناوری خود رسمیت داده اند و تعداد اینگونه مراکز خدمات مشاوره ای در کشورهای پیشرفته صنعتی در حال افزایش است.
در خصوص ایران نیز، طی سال های اخیر، مراکز عرضه کننده خدمات فناوری تحت نظر مراکز رشد و پارک های علم و فناوری به ارائه خدمات مشاوره ای به فعالان حوزه فناوری و شرکت های دانش بنیان می پردازند که البته، نیاز به تقویت و توسعه هرچه بیشتر این مراکز امری حیاتی در انجام وظایفشان است.
تجاری سازی نتایج تحقیقات و یا تولید صنعتی نمونه های تحقیقاتی علاوه بر صرفه جویی ارزی و ایجاد انگیزه تحقیق، دستاوردهای تازه ای به همراه دارد. که از جمله میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
•    توسعه اقتصادی
•    ارتقای سطح تکنولوژیکی کشور و تولید مواد نو با استفاده از فناوری های پیشرفته
•    بالا بردن سطح طراحی و ساخت داخل
•    اشتغال زایی و ایجاد زمینه های جدید فعالیت برای نیروی کارا و متخصص
•    حمایت از صنعت و بالا بردن توان مهندسی برای صدور خدمات به خارج
•    زمینه سازی گسترش صنایع وابسته، بالادستی و پایین دستی
•    بالا بردن قدرت رقابتی در جهت صدور کالای ساخت داخل و به دست آوردن سهم بالاتر در تجارت جهانی
•    ایجاد اعتماد نسبت به تحقیقات کاربردی و توسعه ای


راهبردهای تجاری سازی


اغلب شرکت ها آنچنان درگیر چالش های مختلف توسعه ی رادیکالی فناوری های کاملاً جدید می شوند که فراموش می کنند چگونگی و نحوه ی تجاری سازی آن را مد نظر قرار دهند. این در حالی است که انتخاب استراتژی تجاری سازی به عنوان یکی از مهمترین مراحل تجاری سازی فناوری برای یک شرکت از اهمیت بالایی برخوردار است. چرا که می تواند تعیین کننده موفقیت و یا شکست یک شرکت باشد.
همزمان با تکامل و توسعه ی محصول و کاهش ریسک بازار، تعداد  فزاینده ای از استراتژیهای تجاری سازی در دسترس برای شرکت توجیه پذیر می شوند. برخی از استراتژی های عمده تجاری سازی عبارتند از:
•    مالکیت فناوری همراه با توسعه و تجاری سازی درونی
•    مشارکت و همکاری با دیگران به صورت لیسانس
•    اتحاد استراتژیک و سهمی
•    سرمایه گذاری مشترک
•    فروش و عرضه ی عمومی یا خصوصی


واحد تجاری سازی و خدمات تخصصی پارک علم و فناوری دانشگاه تهران


تبدیل ایده به محصول و نوآوری قابل استفاده در جامعه و صنعت یکی از مهمترین بخش های تجاری سازی است. تجربه  فعالیت های تحقیقاتی نشان می دهد، بکارگیری نتایج تحقیقات علمی بسیار چالش برانگیز است. همچنین عدم استفاده از نتایج تحقیقات در صنعت، موجب هدر رفتن انرژی و سرمایه های اجتماعی می گردد. یکی از دلایل اصلی سرعت پیشرفت فناوری در کشورهای صنعتی توجه به فرایند تجاری‌سازی نتایج تحقیقات داخلی آن کشورها بوده است.
 تجاری سازی فناوری، بخش مهمی از فرآیند نوآوری است. ایجاد بستر برای عرضه دانش و فناوری، علاوه بر فراهم آوردن ارزش های اقتصادی قابل توجه برای سازمانها، منجر به رشد اقتصادی و فناوری در سطح جامعه می‌گردد.
 با عنایت به ماهیت متغیر فناوری و تحولات زیاد در نیازها و اقتضائات کشور، ورود به حوزه کالاهای بـا فنـاوری در اهداف پارک علم و فناوری دانشگاه تهران و مرکز تجاری سازی قرار گرفته است. فناوری های برتر نظیر فناوری نانو، فناوری اطلاعات و ارتباطات، فنـاوری های زیستی، ساخت مواد پیشرفته و هوا فضا از اولویتهای مجموعه است. همچنین استفاده از فناوری های جدید در زمینه های مختلف صنعتی نظیر نفت و گاز، عمران، حمل و نقل، بـرق،‌ مکانیک، معـدن، کشاورزی، تجهیزات پزشکی و دارو سازی در محصولات و پروژه های شرکت های مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه تهران مورد استفاده می باشد.
  پارک علم و فناوری دانشگاه تهران در چند حوزه اصلی تلاش نموده است تا در زمینه تجاری سازی محصولات و خدمات که آن را اصلی‌ترین رسالت خود می داند به ارائه خدمات به شرح ذیل بپردازد.
•    کلینیک کسب و کار(آموزش و مشاوره در حوزه تخصصی )
•    نمایشگاه ها و همایش ها
•    رونمایی
•    فن بازار
•    مناقصات و فراخوان ها
•    رویدادهای تجاری و سرمایه گذاری
•    تفاهم نامه ها